სახალხო გამცველის ანგარიშში წარმოდგენილია რეკომენდაციები, რომლებიც საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრომ უნდა გაითვალისწინოს:

დოკუმენტში საუბარია საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ ორგანიზებულ ან დაფინანსებულ საზაფხულო ბანაკებსა და საზაფხულო სკოლებში მონაწილე, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის ქართული ენის სწავლებაზე; სტუდენტებითვის, საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სწავლის პარალელურად,  ქართული ენის სასწავლო პროგრამების შეთავაზებაზე;

გარდა ამისა, რეკომენდაციაა მინისტრის ბრძანებით, სკოლის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებისთვის დამტკიცდეს ერთიანი სტანდარტული ოპერაციული პროცედურები (სოპ) ბავშვთა ქორწინების შემთხვევების გამოვლენის, მათზე ეფექტიანი რეაგირებისა და გადამისამართების შესახებ;

ასევე განათლების სამინისტრომ:

გ) უზრუნველყოს საჯარო სკოლების ადმინისტრაციის წარმომადგენლებისა და მასწავლებლებისთვის (არანაკლებ 50 პირისთვის) შშმ პირთა უფლებების შესახებ ტრენინგების (5 ტრენინგის) ჩატარება;

დ) საჯარო სკოლების ადმინისტრაციის წარმომადგენლები და მასწავლებლები გადაამზადოს ბავშვთა გამოხატვის თავისუფლებისა და მისი რეალიზების, აგრეთვე ამ პროცესში ბავშვთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში საგანმანათლებლო დაწესებულებების როლის საკითხებში;

ე) ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ ყველა ტერიტორიულ ერთეულში გააფართოოს სკოლამდელი ბილინგვური პროგრამების განხორციელების არეალი;

ვ) იმ სკოლებში, სადაც სწავლება ეროვნული უმცირესობების ენებზე მიმდინარეობს, დანერგოს ბილინგვური სწავლების მოდელი, შეიმუშაოს ბილინგვური სწავლებისთვის საჭირო სასკოლო სახელმძღვანელოები და მოამზადოს/გადაამზადოს ორენოვანი მასწავლებლები;

ზ) განახორციელოს ქმედითი ღონისძიებები საქართველოს სომხურენოვანი, აზერბაიჯანულენოვანი და რუსულენოვანი სკოლებისთვის მშობლიური ენისა და ლიტერატურის სახელმძღვანელოების შედგენის, მათი გამოცემისა და ამ საგნებში სასწავლო პროცესის საქართველოში გამოცემული სახელმძღვანელოებით წარმართვის უზრუნველსაყოფად;

თ) ხელი შეუწყოს სათემო ორგანიზაციებს მცირერიცხოვანი ეროვნული უმცირესობების ენებზე (ოსური, ჩეჩნური, ხუნძური/ავარული, უდიური, ასურული და ქურთული/ყურმანჯი) სასკოლო სასწავლო რესურსების ხელმისაწვდომობასა და მასწავლებელთა გადამზადებაში;

ი) ბილინგვური პროგრამების პოპულარიზაციის მიზნით განახორციელოს სტუდენტთა და მოსწავლეთა გაცვლითი პროგრამები საქართველოს ფარგლებში;

კ) ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ ყველა ტერიტორიულ ერთეულში უზრუნველყოს სკოლამდელი განათლებისა და სასკოლო მზაობის პროგრამების ხელმისაწვდომობა;

ლ) უზრუნველყოს საგნისთვის „მე და საზოგადოება“ სასკოლო სახელმძღვანელოს შესარჩევად გრიფირების გამოცხადება ან ამ სახელმძღვანელოს დადგენილი წესით შეთანხმება;

მ) ზემოაღნიშნული სასკოლო სახელმძღვანელოს გრიფირების პროცესში უზრუნველყოს ადამიანის უფლებათა საკითხებზე სავალდებულო, განგრძობადი ტრენინგპროგრამების შემუშავება და შემფასებელთა საგნობრივი ჯგუფის ყველა წევრისთვის ტრენინგების ჩატარება;

ნ) შეიტანოს ცვლილებები შემდეგ დარგობრივ მახასიათებლებში:

ნ.ა) „ზოგადი განათლების საბაზო-საშუალო საფეხურის მასწავლებლის განათლების უმაღლესი განათლების დარგობრივი მახასიათებლის დამტკიცების შესახებ“ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის 2024 წლის 19 დეკემბრის MES 5 24 0001633146 ბრძანებით დამტკიცებულ დარგობრივ მახასიათებელში;

ნ.ბ) „ზოგადი განათლების დაწყებითი საფეხურის მასწავლებლის განათლების უმაღლესი განათლების დარგობრივი მახასიათებლის დამტკიცების შესახებ“ სსიპ − განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის 2023 წლის 5 დეკემბრის №1646651 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის 2024 წლის 17 ნოემბრის MES 7 24 0001477052 ბრძანებით დამტკიცებულ დარგობრივ მახასიათებელში; 

ნ.გ) „მასწავლებლის მომზადების უმაღლესი განათლების დარგობრივი მახასიათებლის დამტკიცების შესახებ“ სსიპ − განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის 2024 წლის 30 მაისის №597510 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის დირექტორის 2024 წლის 17 ნოემბრის MES 8 24 0001477053 ბრძანებით დამტკიცებულ დარგობრივ მახასიათებელში;

ნ.დ) კერძოდ, ზემოაღნიშნული ცვლილებებით გათვალისწინებულ იქნეს შემდეგი:

ნ.დ.ა) ნაწილს „ცოდნა და გაცნობიერება“ დაემატოს მითითება, რომ კურსდამთავრებული აღწერს ადამიანის უფლებათა/ბავშვის უფლებათა ძირითად პრინციპებს და მსჯელობს მათზე;

ნ.დ.ბ) ნაწილს „სასწავლო პროცესის დაგეგმვა, წარმართვა და შეფასება“ დაემატოს ადამიანის უფლებათა კომპონენტი, კერძოდ, მითითება, რომ კურსდამთავრებულმა ადამიანის უფლებათა პრინციპების გამოყენება უნდა შეძლოს როგორც სასწავლო პროცესის დაგეგმვის, ისე მისი წარმართვისა და შეფასების ნაწილში;

ნ.დ.გ) ნაწილს „პასუხისმგებლობა და ავტონომიურობა“ „პოზიტიური სასწავლო გარემოს ფორმირების“ ასპექტში დაემატოს მითითება, რომ კურსდამთავრებული აღიარებს ადამიანის უფლებათა პრინციპების მნიშვნელობას პოზიტიური სასწავლო გარემოს ფორმირების პროცესში;

ო) უზრუნველყოს დამატებითი საჭიროებების მქონე ჯგუფების საჭიროებების შეფასების სისტემის დანერგვა პროფესიული განათლების საფეხურზე;

პ) ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ ყველა ტერიტორიულ ერთეულში გააფართოოს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის − მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის საქმიანობის გეოგრაფიული არეალი და გაზარდოს ცენტრის მიერ უზრუნველყოფილი პროგრამების ფარგლებში გადამზადებულ მასწავლებელთა რაოდენობა;

ჟ) ეროვნული უმცირესობებით კომპაქტურად დასახლებულ ყველა ტერიტორიულ ერთეულში უზრუნველყოს სახელმწიფო ენის სწავლების პროგრამის პოპულარიზაცია და გააფართოოს ამ პროგრამის განხორციელების, მათ შორის, მობილური ჯგუფების საქმიანობის, გეოგრაფიული არეალი.