სიახლეები
ყველაზე პოპულარული
სიახლეები, რჩევები

სიტყვის გადატანის წესები, რომელთა ცოდნაც ყველას გამოადგება
29-03-2023
-
+


არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის სასკოლო ორთოგრაფიული ლექსიკონში სიტყვის გადატანის წესები დეტალურად არის განხილული, რომელსაც etaloni.ge  გთავაზობთ. 

სიტყვის გადატანის წესები ემყარება დამარცვლისა (ფონეტიკური დანაწევრება) და ფუძე-აფიქსთა გამოყოფის (მორფოლოგიური დანაწევრება) პრინციპებს.

1. ერთმარცვლიანი, ანუ ერთხმოვნიანი სიტყვა არ ითიშება თანხმოვანთა სიმრავლის მიუხედავად (თანაბრად გაუთიშავია, მაგ., ის და გვბრდღვნის).

2. ერთზე მეტმარცვლიანი სიტყვის გათიშულ ნაწილებში თითო ხმოვანი მაინც უნდა იყოს.

არ შეიძლება სიტყვის ასე დამარცვლა და გადატანა: თრთვ-ილი, თრთ-ვილი... ფქცვ-ნიდა, ფქც-ვნიდა; ფქ-ცვნიდა... ანსამ-ბლს, ანსამბ-ლს.
სწორია: თრთვი–ლი, ფცქვნი-და, ან-სამბლს.

3. ცალი თავკიდური ან ბოლოკიდური ხმოვანიც - ისევე როგორც თანხმოვანი - სიტყვას არ ეთიშება.

არ შეიძლება ასე გადატანა: ა-უღია ან აუღი-ა, ა-ტელიე ან ატელი-ე.
სწორია: აუ–ღია, ატე-ლიე...


4. თუ ხმოვნებს შორის ერთი თანხმოვანია, არ შეიძლება სიტყვის გაიშვა ან თანხმოვანზე. მაგალითად, ასე: მატ-არ-ებ-ელი, ან-აბ-არა... სიტყვა უნდა გაიყოს ბუნებრივად, ღია ნარცვალზე: მა-ტა-რე-ბე-ლი, ანა-ბაურა..

5. სტრიქონთა მიჯნაზე მოხვედრისას ითიშება ხმოვნებს შორის მოქცეული ნებისმიერი ორი თანხმოვანი: ორ-ნო, უც-ხო, ოთ-ხი, აფ-ხაზი, საჩ-ხერე,  საქ-მე, საწ-ყა-ლი, სატ-ყეო...  გათიშვა, ცხადია, შეიძლება ღია მარცვალზედაც ანუ ხმოვანზე დამთავრებულ მარცვალზე: სა-ტყეო, სა-ქმე..

6. თუ სტრიქონთა მიჯნაზე თავს იყრის ორზე მეტი თანხმოვანი, ზღვარი შეიძლება დაიდოს ნებისმიერ ორ თანხმოვანს შორის. მაგ.: დააფ-რქვევს, დააფრ–ქვევს, დააფრქ-ვევს (მაგრამ არა: დაა-ფრქვ-ევს). ამავე პირობებში:

ა) სიტყვის ლექსიკური მნიშვნელობის უკეთ აღსაქმელად უმჯობესია,
თუ ფუძისეულ თანხმოვნებს გაემიჯნება დამხმარე ელემენტის (აფიქსის, თანდებულის, ზნნისწინის) თანხმოვნები, მაგალითად, ასე: სახლ–მა, სახლ-ში, სახლის-თვის; მესხ-ნი, მესხ-თა; გან-ვლო (მაგრან: გა-ნა-ვიარა), აღ-შფოთდა მაგრამ: აღა-შენა), წარ-გზავნა (მაგრამ: წა–რავლინა)...

ბ) ასევე გაითიშება სტრიქონთა გასაყარზე ერთმანეთის გვერდით მოხვედრილი ორი ერთნაირი თანხმოვანიც (ფუძისეული და აფიქსისეული, ან ორი სხვადასხვა ფუძისა): კოვზ-ზე, ღმერთ-თან, ნათ-ვის, მოგ-ჯვრის, შებინდ-დება, გამ-მიჯვნელი... ერთ-თვიანი, კონტრ-რევოლუცია... (და არა: კოვ-ზზე, ღმერ-თთან, მათთ-ვის, მოგგ-ვრის, შებინ-დდება, გა-მმიჯვნელი... ერთთ-ვიანი და ა.შ.).

გ. ასევე, თუ სტრიქონთა მიჯნაზე რთული სიტყვის ორზე მეტი თანხმოვანი იყრის თავს, უმჯობესია ბუნებრივი ზღვარი დაიდოს შემადგენელ ფუძეთა შორის იმის მიუხედავად, დეფისითაა ისინი შეერთებული თუ უდეფისოდ, სრული სახითაა წარმოდგენილი თუ შემოკლებით (აბრევიატურით), მაგალითად: ცოლ-/ქმარი, ტუჩ-კბილი, ქართლ-/კახეთი... ათ/წლიანი, თვით/მკვლელობა, ურთიერთ/დამოკიდებულება, სპორტ/კლუბი და არა: ათწ/ლიანი, თვი/თმკვლელობა, ურთიერ/თდამოკიდებულება, სპორ/ტკლუბი...).


კომენტარები


ეტალონი
ინტელექტ-ჩემპიონატის მიმდინარეობისა და მნიშვნელობის შესახებ etaloni.ge-ს სკოლების დირექტორები ესაუბრნენ
იხილეთ მუნიციპალიტეტების მეორე ეტაპის მონაწილეთა სია
სიახლეები
საერთაშორისო ორგანიზაციებში სტაჟირება, პერსონალური ბლოგი და პროექტები - უნიკალური გამოცდილება და საკუთარი თავისა და უნარების გამოვლენის საოცარი შანსი - ეს არის, ის რასაც KIU სტუდენტებს სთავაზობს
განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, ზოგადი განათლების რეფორმების ჯგუფი მასწავლებლებთან შეხვედრებს აგრძელებს
ეროვნულების ტესტების შინაარსზე აბიტურიენტებს ინფორმაციას მიაწვდიან
„ყურადღებით დაადასტურეთ ჟურნალი“ - 2-დღიანი ვადა და დეტალური ინსტრუქცია პედაგოგებისთვის
12 წლის ბავშვებმა სასმელების მაღაზია გაქურდეს - დეტალები 
პიროვნება
„სიახლეების მიმღებლობა მაშინ აქვთ, როდესაც უხსნი, რამდენად კარგია ესა თუ ის სიახლე, რას მოუტანს ზოგადად სასკოლო გარემოს გაუმჯობესებას“
არასოდეს მიფიქრია სხვადასხვა პროფესიაზე, ბავშვობიდან ვიცოდი, რომ მასწავლებელი უნდა გამოვსულიყავი
სკოლები
ზემოსურების საჯარო სკოლის მოსწავლეები საგანმანათლებლო პროექტის ფარგლებში, საინტერესო აქტივობებში მონაწილეობდნენ
მოსწავლე-მასწავლებლებმა ასევე მნიშვნელოვანი თარიღებიც არ დატოვეს ყურადღების მიღმა
დღე კი ფიზიკური აღზრდის პედაგოგის მარიკა გოგუაძის ხელმძღვანელობით ჩატარებული მხიარული სტარტებით დასრულდა
ღონისძიებამ დამსწრე საზოგადოება დადებითი ემოციებით დამუხტა
საინტერესო
როგორ უნდა აღიდგინონ მასწავლებლებმა ენერგია 5 წუთში - მარტივი გზები
ზოგიერთი მოსწავლე უფრო ხმაურიანი, აქტიური და ენამოსწრებულია, ზოგიერთი კი შედარებით წყნარი, სიჩუმის მოყვარული და ზოგჯერ, საკუთარ თავში ჩაკეტილია
შიში პედაგოგების თავდაჯერებულობაზე პირდაპირ აისახება, ისინი, შეიძლება ითქვას, რომ დამფრთხლები არიან და ყოველ გადაწყვეტლებას ეჭვქვეშ აყენებენ
სინამდვილეში იმისთვის, რომ სკოლის დამთავრება დასამახსოვრებელი იყოს, სულაც არ არის საჭირო მაინცდამაინც გამოსაშვებ საღამოზე მიხვიდეთ
სოციალური კავშირების ნაკლებობა მოსწავლეებს ბულინგის საშიშიროების წინაშე აყენებს
სიახლეები
ყველაზე პოპულარული
საზოგადოება