როდესაც საუბარი კომპიუტერულ ან ვიდეოთამაშებს ეხება, ყველა სისასტიკეზე, რეალობასა და ეკრანს შორის გამქრალ საზღვრებსა და ბავშვებზე ამ ყველაფრის გავლენაზე საუბრობს.

კომპიუტერული თამაშების უარყოფითი და თუ დადებითი გავლენა კი ბოლომდე დამტკიცებული არ არის.

ამასთან, ზოგიერთი კვლევა აჩვენებს, რომ თამაშები მეხსიერებას ავითარებს და უფრო მშვიდს გვხდის. ამის შესახებ Business Insider წერს. 

მარტივი, გართობისა და დასვენებისთვის განკუთვნილი თამაშები ყურადღებასა და სწრაფ რეაქციას ავითარებს. ზრდასთან ერთად, ბავშვი უფრო რთული - ლოგიკური მსჯელობის განმავითარებელი, ინტელექტუალური თამაშებით ინტერესდება. შემდეგ  მათ უფრო რთული - სტრატეგიული თამაშები ანაცვლებს. სახელწოდებიდან გამომდინარე, შესაძლოა ითქვას, რომ ასეთი თამაშები დაგეგმვას ასწავლიან და ანალიტიკურ აზროვნებას ავითარებენ. 

მაგრამ ეს ყველაფერი არ არის: თამაშები ასევე ცვლიან ჩვენი ტვინის სტრუქტურას და ფუნქციებს. უფრო ზუსტად, უშვებენ ნეიროგენეზს - პროცესს, რომელიც ახალი ნეირონების ზრდას ასტიმულირებს  (უჯრედები, რომებიც ნერვულ სისტემას ქმნიან). ანუ, როდესაც ჩვენ ვთამაშობთ,  დამატებით  მეხსიერებას, კოორდინაციასა და ყურადღების  კონცენტრაციას ვივითარებთ.

1. ნაკლები სტრესი და სრული სიმშვიდე


2017 წელს ჟურნალ Frontiers in Human Neuroscience გამოაქვეყნა კვლევა, რომელიც აჩვენებს, რომ ჩინური სამაგიდო თამაშის - „გო“ გამოცდილ მოთამაშეებს დამწყებებთან შედარებით მიმდებარე ბირთვში უფრო მეტი რუხი ნივთიერება აქვთ (მკვლევარები აღნიშნავენ, რომ როდესაც მიმდებარე ბირთვში რუხი ნივთიერება იმატებს, გუნება-განწყობა გვიუმჯობესდება) და უფრო ნაკლები ტვინის „ნუშისებრ სხეულში“ („ნუშისებრი სხეული (ასევე ამიგდალას უწოდებენ) - ლიმბური სისტემის ნაწილია და ემოციების გამოხატვაზეა პასუხისმგებელი. თუ მასში ნაკლები რუხი ნივთიერებაა, უკეთ ვუმკლავდებით სტრესს და უფრო მშვიდები ვართ.

2. გადაწყვეტილების მიღებისას თავდაჯერებულობა და კარგი მახსოვრობა

კომპიუტერული „ექშენ-თამაშების“ თამაში, არა მხოლოდ რუხ ნივთიერებას ზრდის, არამედ ტვინის ცენტრალური წილის მუშაობას აუმჯობესებს, წერენ მეცნიერები.

ტვინის ცენტრალური წილის გარეშე კი ანალიზსა და გადაწყვეტილებების ადეკვატურად მიღებას ვერ შევძლებდით.

ბევრი სამაგიდო თამაში, ასევე ზემოქმედებს ჰიპოკამპსა და ტვინის პრეფრონტალურ ქერქზე, რომლებიც ისეთ კოგნიტურ ფუნქციებს ავითარებენ, როგორიცაა - ინფორმაციის დამახსოვრებისა და შენახვის, გადაწყვეტილებების მიღებისა და კონფლიქტების გადაწყვეტის უნარები. 

ჩვენ ორი ჰიპოკამპი გვაქვს. ძირითადად ისინი მეხსიერებაზე, სივრცეში ორიენტაციასა და კოორდინაციაზე არიან პასუხისმგებელნი.

პრეფრონტალური ქერქი პასუხისმგებელია ლოგიკაზე, თვითანალიზზე, დაგეგმვაზე, ყურადღების კონცენტრაციასა და მიზნების დასახვა - მიღწევაზე.

3. ფსიქიკური დაავადებების განვითარების რისკი

როგორც ამერიკელი მეცნიერები ამტკიცებენ, თუ ვიდეოთამაშებს ოჯახთან და მეგობრებთან ერთად ვთამაშობთ, ზოგიერთი ფსიქიკური დაავადების, მათ შორის - შიზოფრენიის, პოსტტრამვული სტრესისა და ალცჰეიმერის დაავადების გაჩენის რისკი მცირდება. 

ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციის წევრები კოლეგებთან სოლიდარულები არიან და აღნიშნავენ, რომ კომპიუტერულ თამაშებს დისლექსიის (დისლექსია განისაზღვრება, როგორც დასწავლის უუნარობა) მქონე ბავშვების დახმარება შეუძლია. 

მაგრამ, მიუხედავად აღწერილი პლიუსებისა, ბავშვის ეკრანთან ან სამაგიდო თამაშთან უბრალოდ დასმა არასაკმარისია. ზრდასრულმა ბავშვების თამაშის დროს მიღებული გადაწყვეტილებების განმარტება უნდა სთხოვონ და მათთან შესაძლო სვლები განიხილონ. საკუთარი გადაწყვეტილებების ანალიზი კომპიუტერულ და სამაგიდო თამაშებს საზრიანობისა და ლოგიკის განვითარების მძლავრ ინსტრუმენტად აქცევს. 

4. ბალანსი ვიდეოთამაშებსა და სამაგიდო თამაშებს შორის ძალიან მნიშვნელოვანია

პლუსების მიუხედავად, მშობლის მთავარი ამოცანაა - იპოვოს ბალანსი არა მხოლოდ დასვენებასა და სწავლას შორის, არამედ თამაშის სხვადასხვა ტიპებს შორისაც. ასე რომ, სანამ ბავშვს ხელში ჯოისტიკს მისცემთ ან კლავიატურასთან დასვამთ, წესები დააწესეთ - თუ რამდენ დროს დაუთმობს ბავშვი თამაშს და ასევე რომელი თამაშია ნებადართული მისთვის. და რაც მთავარია, მასთან ერთად ითამაშეთ.