საფრანგეთის სენატი მართლაც განიხილავს კანონპროექტს, რომელიც 15 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის სოციალურ მედიაზე წვდომის აკრძალვას ითვალისწინებს. 

ინიციატივა პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონის მხარდაჭერით სარგებლობს და მიზნად ისახავს მოზარდების დაცვას ფსიქიკური ჯანმრთელობის რისკების, კიბერბულინგისა და ეკრანთან გადაჭარბებული დროის გატარებისგან. 

მთავრობა გეგმავს, რომ აკრძალვა ძალაში შევიდეს მომავალი სასწავლო წლის დასაწყისიდან, ანუ 2026 წლის 1-ელი სექტემბრიდან. თუმცა, იმავდროულად, შესაძლოა, ზოგიერთ პლატფორმაზე წვდომა დასაშვები იყოს მშობლის თანხმობით.

კანონპროექტი ასევე ითვალისწინებს სკოლებში მობილური ტელეფონების გამოყენების შეზღუდვას. ფრანგი კანონმდებლები აცხადებენ: „ჩვენი შვილების ტვინი არ იყიდება ალგორითმებზე“.

იმისათვის, რომ აკრძალვა რეალურად აღსრულდეს, სახელმწიფო პლატფორმებს ავალდებულებს დანერგონ ასაკის გადამოწმების მკაცრი სისტემები: ვერიფიკაციის ტექნიკურ მხარეზე პასუხისმგებლობა კი ეკისრებათ თავად კომპანიებს (მაგ. TikTok, Instagram).

განიხილება რამდენიმე ვარიანტი: ციფრული იდენტიფიკაცია, სახის ამოცნობის ტექნოლოგია, გადამოწმება საბანკო მონაცემებით... კომპანიებს კი, რომლებიც ვერ უზრუნველყოფენ ამ მექანიზმს, დაეკისრებათ ჯარიმა  წლიური ბრუნვის 1%-მდე. 

რაც შეეხება „ციფრულ პაუზას“, სკოლებს დაევალებათ, შექმნან სპეციალური საცავები (კარადები), სადაც მოსწავლეები დილით ტელეფონებს ჩააბარებენ და მხოლოდ სასწავლო დღის ბოლოს დაიბრუნებენ - ამჟამად „ციფრული პაუზის“ (Pause numérique) საპილოტე პროგრამა 180-მდე სკოლაში უკვე მიმდინარეობს, რათა 2026 წლისთვის სისტემა მთელი ქვეყნის მასშტაბით გამართულად ამოქმედდეს. 

სენატი ასევე განიხილავს ცვლილებას, რომლის მიხედვითაც ბავშვებისთვის „უსაფრთხო“ ან საგანმანათლებლო პლატფორმები (მაგ. ონლაინ ენციკლოპედიები) შესაძლოა ხელმისაწვდომი დარჩეს მშობლის თანხმობით. 

რა სანქციები ელით სკოლებს, თუ არ დაემორჩილებიან აკრძალვას?

საფრანგეთის კანონმდებლობით, სანქციები სკოლების მიმართ უფრო მეტად ადმინისტრაციული და დისციპლინური ხასიათისაა, ვიდრე ფინანსური (განსხვავებით სოციალური მედიის პლატფორმებისგან, რომლებიც მილიონებით ჯარიმდებიან).

ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დირექტორებზე: ვინაიდან საფრანგეთში სკოლების უმეტესობა საჯაროა, სკოლის ხელმძღვანელობა პირდაპირ ანგარიშვალდებულია განათლების სამინისტროს წინაშე. თუ სკოლა სისტემატურად არ უზრუნველყოფს „ციფრული პაუზის“ წესების დაცვას (მაგალითად, არ აწყობს ტელეფონების შესანახ სივრცეებს), დირექტორს შესაძლოა დაეკისროს დისციპლინური სახდელი;

დაფინანსების შეზღუდვა: მუნიციპალიტეტებმა, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან სკოლების აღჭურვაზე, შესაძლოა შეაფერხონ სხვა პროექტების დაფინანსება იმ სკოლებისთვის, რომლებიც უარს ამბობენ ახალი ინფრასტრუქტურის (ტელეფონების შესანახი კარადების) დანერგვაზე.

მოსწავლეების მიმართ სანქციები: კანონი სკოლის შინაგანაწესის ნაწილი ხდება.  თუ მოსწავლე დაარღვევს წესს, სკოლას აქვს უფლება:

ჩამოართვას ტელეფონი სასწავლო დღის ბოლომდე (ან ზოგ შემთხვევაში მშობლის მოსვლამდე).

გამოიყენოს გარიცხვის ან სტატუსის დროებითი შეჩერების მექანიზმი განმეორებითი დარღვევისას.

კერძო სკოლებისთვის კი, რომლებიც სახელმწიფო დაფინანსებაზე არიან (sous contrat), ამ წესების შეუსრულებლობამ შესაძლოა გამოიწვიოს სახელმწიფო კონტრაქტის გადახედვა, რაც სერიოზული ფინანსური დარტყმაა.

მთავრობის მთავარი ბერკეტი მაინც „ციფრული პაუზის“ სავალდებულო სტანდარტია, რაც იმას ნიშნავს, რომ სკოლის შინაგანაწესში ამ პუნქტის არარსებობა კანონდარღვევად ითვლება.

თუ მოსწავლე არ შეასრულებს რეგულაციას მაშინ ვინ დაჯარიმდება - სკოლა თუ მშობელი?

საფრანგეთის კანონმდებლობით, თუ მოსწავლე არ შეასრულებს რეგულაციას და სკოლაში ტელეფონს გამოიყენებს, ფულადი ჯარიმა არც სკოლას და არც მშობელს არ ეკისრება. ამ შემთხვევაში მოქმედებს დისციპლინური ზომები და არა ფინანსური სანქციები.

აი, როგორ ნაწილდება პასუხისმგებლობა:

მოსწავლის მიმართ: პირველივე დარღვევისას სკოლას აქვს უფლება ჩამოართვას (კონფისკაცია) ტელეფონი სასწავლო დღის ბოლომდე. თუ შემთხვევა განმეორდა, სკოლის შინაგანაწესის მიხედვით, მოსწავლეს შეიძლება დაეკისროს დისციპლინური სასჯელი — დამატებითი მეცადინეობა, საყვედური ან უკიდურეს შემთხვევაში, სკოლიდან დროებითი დათხოვნა.

მშობლის მიმართ: მშობელს ჯარიმა არ ეკისრება და მისი პასუხისმგებლობა უფრო მეტად სოციალური მედიის აკრძალვის ნაწილშია - თუ აღმოჩნდება, რომ მშობელმა ხელი შეუწყო 15 წლამდე ბავშვს ასაკის გაყალბებაში სოციალურ ქსელში დასარეგისტრირებლად, ამან შესაძლოა წარმოშვას პრობლემა ბავშვის მეთვალყურეობის მხრივ.

სკოლის მიმართ: სკოლა არ ჯარიმდება ცალკეული მოსწავლის მიერ წესის დარღვევისთვის. სკოლა პასუხისმგებელია მხოლოდ იმაზე, რომ შექმნას პირობები (მაგალითად, დააყენოს კარადები), რათა მოსწავლემ ფიზიკურად ვერ შეძლოს ტელეფონის გამოყენება.

მოკლედ რომ ვთქვათ: სკოლაში დარღვევა = ტელეფონის ჩამორთმევა და სასკოლო სასჯელი.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ საფრანგეთის კანონმდებლობა და „ციფრული პაუზის“ (Pause numérique) პროტოკოლი ითვალისწინებს კონკრეტულ გამონაკლისებს, რათა აკრძალვამ საფრთხე არ შეუქმნას მოსწავლის ჯანმრთელობას ან სწავლის პროცესს.

ძირითადი შემთხვევები, როცა მოსწავლეს უფლება აქვს ჰქონდეს და გამოიყენოს სმარტფონი სკოლაში:

სამედიცინო საჭიროებები: ყველაზე გავრცელებული გამონაკლისი ეხება ბავშვებს, რომლებსაც აქვთ ქრონიკული დაავადებები. მაგალითად, პირველი ტიპის დიაბეტის დროს ბევრი მოსწავლე იყენებს სენსორს, რომელიც სმარტფონის აპლიკაციასთანაა დაკავშირებული სისხლში შაქრის დონის მუდმივი მონიტორინგისთვის. ასეთ დროს ტელეფონი მათთან უნდა იყოს.

სსსმ მოსწავლეებს, უფლება ეძლევათ გამოიყენონ ციფრული მოწყობილობები, როგორც დამხმარე ტექნოლოგია. ეს შეიძლება იყოს აუდიო-ვიზუალური დამხმარე საშუალებები ან სპეციალური აპლიკაციები კომუნიკაციისთვის.

სასწავლო პროცესი (პედაგოგის ნებართვით): თუ კონკრეტული გაკვეთილის ფარგლებში მასწავლებელი გადაწყვეტს, რომ საჭიროა ინტერნეტში ინფორმაციის მოძიება ან ინტერაქტიული საგანმანათლებლო პლატფორმის გამოყენება, აკრძალვა დროებით იხსნება მხოლოდ იმ გაკვეთილის განმავლობაში.

სკოლისგარე აქტივობები: ექსკურსიების ან სპორტული გასვლების დროს, უსაფრთხოების მიზნით და მშობლებთან კავშირის დასამყარებლად, წესები უფრო ლმობიერია, თუმცა აქაც გადაწყვეტილებას სკოლის ადმინისტრაცია იღებს.