ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოზალის საჯარო სკოლის პედაგოგი ანაიდა თუმასიანი სასწავლო წელს მოსწავლეთა საჭიროებების განსაზღვრითა და მათთან მეგობრული და სანდო ურთიერთობის დამყარებით იწყებს. გაკვეთილის დაგეგმვისას პირველ რიგი სასწავლო მიზნებზე ფიქრობს და სწავლებიას მრავალფეროვან მეთოდებსა და სტრატეგიებს მიმართავს. 

მისთვის ცოდნის გაზიარებასთან ერთად მნიშვნელოვანია მოსწავლეებმა გაკვეთილზე თავი თავისუფლად და დაცულად იგრძნონ და საკუთარი აზრი თამამად გამოხატონ. მოსწავლეებს ყოველთვის უსმენს და მხარს უჭერს მათ ინტერესებ. 

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოზალის საჯარო სკოლის მასწავლებელი ანაიდა თუმასიანი გვიზიარებს საკუთარ გამოცდილებასა და ხედვას თუ როგორ უნდა გავაღვიძოთ მოსწავლეებში სწავლის ინტერესი, რა ხდის გაკვეთილს წარმატებულად და როგორ ვაქციოთ მოწაფეებისთვის სწავლა სიხარულად.

- სასწავლო წლის დასაწყისში ყველაზე მნიშვნელოვანია...

-  მოსწავლეთა საჭიროებების განსაზღვრა და მათთან მეგობრული და სანდო გარემოს შექმნა.

- გაკვეთილის დაგეგმვისას პირველ რიგში ვფიქრობ...

- გაკვეთილის დაგეგმვის პროცესში პირველ რიგში უნდა გაითვალისწინოთ სასწავლო მიზანი და მისაღწევი შედეგები (ანუ, რა უნდა იცოდეს და შეძლოს მოსწავლემ გაკვეთილის ბოლოს). სწორედ დასახული მიზანი განსაზღვრავს იმას, თუ რა აქტივობებს, რესურსებსა და შეფასების მეთოდებს აირჩევთ.

გაკვეთილის ეფექტურად დასაგეგმად, მიზანთან ერთად, უმნიშვნელოვანესია შემდეგი სამი ძირითადი კომპონენტის გათვალისწინება:

•  სამიზნე აუდიტორია (მოსწავლეები): მათი ასაკობრივი თავისებურებები, წინარე ცოდნა, ინტერესები და სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებები (დიფერენცირებული სწავლება);
•  სასწავლო დრო: დროის სწორად გადანაწილება გაკვეთილის ფაზებზე (ფაზები: გამოწვევა, სიღრმისეული წვდომა, რეფლექსია);
•  შეფასების ფორმები: როგორ შეამოწმებთ, მიაღწიეს თუ არა მოსწავლეებმა დასახულ მიზანს (განმავითარებელი ან განმსაზღვრელი შეფასება).

- გაკვეთილი მაშინ არის წარმატებული, როდესაც...

- მთავარ როლში მოსწავლეები არიან, ისინი აქტიურად არიან ჩართულნი და სწავლა ნამდვილ სიხარულად იქცევა.

წარმატებული გაკვეთილის ძირითადი მახასიათებლებია:

•  მოსწავლეთა აქტივობა: ბავშვები არიან არა უბრალოდ მსმენელები, არამედ პროცესის თანაავტორები და მონაწილეები;
•  დროის შეგრძნება: ეს არის ის დრო, როდესაც მოსწავლეები საათს არ უყურებენ და ინტერესით არიან ჩართულები საქმეში;
•  ინტერესებზე მორგება: შინაარსი შეესაბამება მოსწავლეთა საჭიროებებსა და ასაკობრივ ინტერესებს;
•  უსაფრთხო გარემო: მოსწავლეს არ ეშინია შეცდომის დაშვების, რადგან იცის, რომ შეცდომა საუბრის დასასრული არ არის.

- ჩემი იდეალური გაკვეთილი იწყება...

- იდეალური გაკვეთილი იწყება ისეთი დასაწყისით, რომელიც მაშინვე იპყრობს მოსწავლეების ყურადღებას, უღვიძებს მათ ინტერესს და უქმნის პოზიტიურ, უსაფრთხო განწყობას.

იმისათვის, რომ პირველივე წუთებიდანვე ჩართოთ კლასი, შეგიძლიათ გამოიყენოთ რამდენიმე ეფექტური სტრატეგია:

• ინტრიგა ან გამოცანა: გაკვეთილი დაიწყეთ უცნაური ნივთის ჩვენებით, საინტერესო კითხვით ან მოკლე ისტორიით, რომელიც პირდაპირ კავშირშია დღევანდელ თემასთან;
• გონებრივი იერიში (Brainstorming): დაფაზე დაწერეთ ერთი საკვანძო სიტყვა და სთხოვეთ მოსწავლეებს, ასოციაციები გაუზიარონ ერთმანეთს;
• ენერჯაიზერი (Energy Booster): თუ მოსწავლეები დაღლილები არიან, დაიწყეთ 1-2 წუთიანი სახალისო, აქტიური თამაშით ან მინი-ქვიზით;
• მოლოდინების გაზიარება: ნათლად დაანახეთ მათ, თუ რატომ არის ეს თემა მნიშვნელოვანი და როგორ გამოადგებათ მიღებული ცოდნა რეალურ ცხოვრებაში.

- მოსწავლეებში ინტერესის გასაღვიძებლად ვიყენებ...

-მოსწავლეებში ინტერესის გასაღვიძებლად და სასწავლო პროცესში მათი აქტიურად ჩართვისთვის შეგიძლიათ გამოიყენოთ რამდენიმე ძალიან ეფექტური, პრაქტიკული მეთოდი.

სასწავლო პროცესის გასაცოცხლებლად სცადეთ ეს მიდგომები:

• პრობლემაზე დაფუძნებული სწავლება (PBL): მიეცით მოსწავლეებს რეალური ცხოვრებისეული გამოწვევა ან თავსატეხი, რომლის გადაჭრაც მათ თავად მოუწევთ. თეორიის პირდაპირ მიწოდების ნაცვლად, დააწყებინეთ გაკვეთილი კითხვით: „როგორ გადავარჩინოთ...?“ ან „რა მოხდებოდა, თუ...?“.
• გეიმიფიკაცია (თამაშით სწავლება): გამოიყენეთ საგანმანათლებლო პლატფორმები (მაგ. Kahoot, Quizizz, Wordwall) მასალის გასამეორებლად. საგაკვეთილო პროცესში როლური თამაშების ან გუნდური შეჯიბრებების შემოტანა მკვეთრად ზრდის მოტივაციას;
•  კავშირი რეალობასთან: დაუკავშირეთ თითოეული აბსტრაქტული თემა მათ ყოველდღიურობას. აუხსენით, თუ როგორ გამოიყენებენ ამ ცოდნას ცხოვრებაში, ტექნოლოგიებში, მათ საყვარელ ფილმებსა თუ მუსიკაში;
•  ვიზუალიზაცია და ინტერაქტიული მედია: გამოიყენეთ მოკლე, შთამბეჭდავი ვიდეოები, სიმულაციები, ვირტუალური ტურები ან თვალსაჩინო ექსპერიმენტები;
•  არჩევანის თავისუფლება: მიეცით მოსწავლეებს უფლება, თავად აირჩიონ დავალების ფორმატი (მაგ. პრეზენტაციის მომზადება, ნახატის შექმნა, ესეს დაწერა თუ მოკლე ვიდეოს ჩაწერა). ეს მათ პასუხისმგებლობისა და ავტონომიის განცდას უჩენს.

- მოსწავლეს ყველაზე მეტად უხარია, როდესაც...

- აფასებენ მის შრომას, ამჩნევენ მის წინსვლასა და წარმატებას, უსმენენ მის აზრს და გაკვეთილზე თავისუფლად და დაცულად გრძნობს თავს.

პედაგოგებისა და სკოლების წარმომადგენელთა შეფასებით, მოსწავლისთვის ძალზე მნიშვნელოვანია შემდეგი გარემოებები:

•  შრომის დაფასება: როდესაც მასწავლებელი ამჩნევს მის ნაბიჯებსა და მონდომებას;
•  საკუთარი პროგრესის დანახვა: როდესაც მოსწავლე აცნობიერებს, რომ ვითარდება და წინ მიდის;
•  აზრის პატივისცემა: როდესაც მის აზრს უსმენენ და მიაჩნიათ, რომ მისი ნათქვამი მნიშვნელოვანია;
•  ნდობა: როდესაც ხედავს, რომ მასწავლებელს მისი სჯერა, რაც მას გაკვეთილზე თავისუფლების განცდას ანიჭებს.

- სწავლა ნამდვილ სიხარულად იქცევა, როდესაც...

- ის იძულებიდან შინაგან მოთხოვნილებად, ინტერესად და აღმოჩენად გარდაიქმნება.

აი, ძირითადი ფაქტორები, რომლებიც სწავლის პროცესს სასიამოვნოსა და ბედნიერების მომტანს ხდის:

• ინტერესი და ცნობისმოყვარეობა: როდესაც სწავლობ იმას, რაც თავად გაინტერესებს და არა იმას, რაც „უნდა“ ისწავლო;
• მიზნის დანახვა: როდესაც აცნობიერებ, როგორ გამოიყენებ მიღებულ ცოდნას რეალურ ცხოვრებაში ან როგორ დაგეხმარება ის პიროვნულ ზრდაში;
• აღმოჩენის მომენტი (ეურეკა!): ის ემოცია, რომელიც ჩნდება მაშინ, როდესაც რთულ ამოცანას ამოხსნი ან აქამდე გაუგებარ კავშირებს დაინახავ;
• პროგრესის შეგრძნება: როდესაც ხედავ საკუთარ განვითარებას - ხვდები, რომ დღეს იცი იმაზე მეტი, ვიდრე იცოდი გუშინ;
• უსაფრთხო გარემო: როდესაც შეცდომის დაშვების არ გეშინია და მას აღიქვამ არა მარცხად, არამედ სწავლის ბუნებრივ ნაწილად.