25 თებერვალი საბჭოთა ოკუპაციის დღეა - სახელმწიფო დროშები დაშვებულია მთავრობის ადმინისტრაციულ შენობებზე, მათ შორის სკოლებსა და ბაღებშიც.

1921 წლის 25 თებერვალი საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე ტრაგიკული თარიღია - რუსეთის წითელმა არმიამ თბილისი აიღო და საქართველოს საყოველთაო და თავისუფალი არჩევნების გზით არჩეული ხელისუფლება დაამხო, რის შედეგადაც განახორციელა საერთაშორისო სამართლის სუბიექტის - საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ანექსია.

და ეს ოკუპაცია მხოლოდ სამხედრო ინტერვენცია არ ყოფილა - ეს იყო სისტემური ბრძოლა განათლებისა და თავისუფალი აზროვნების წინააღმდეგ.

ფაქტები და ასპექტები, თუ როგორ შეეხო 1921 წლის მოვლენები ქართულ საგანმანათლებლო სივრცეს:

„დახვრეტილი“ სასწავლო გეგმები

ოკუპაციისთანავე, ბოლშევიკებმა დაიწყეს სკოლებიდან იმ წიგნებისა და პროგრამების ამოღება, რომლებიც ეროვნულ ღირებულებებზე იყო ორიენტირებული.

მასწავლებლებს აიძულებდნენ, სახელმძღვანელოებში შავი მელნით გადაეღებათ „ანტისაბჭოთა“ ფრაზები ან ამოეხიათ ფურცლები, სადაც საუბარი იყო საქართველოს დამოუკიდებლობასა და დემოკრატიულ რესპუბლიკაზე.

მასწავლებელთა წინააღმდეგობა (1922-1924 წლები)

ბევრი პედაგოგი არ შეეგუა ახალ რეჟიმს. 1920-იანი წლების დასაწყისში ჩამოყალიბდა ე.წ. „მასწავლებელთა კავშირი“, რომელიც ფარულად ეწინააღმდეგებოდა განათლების სისტემის გასაბჭოებას. ბევრი პედაგოგი 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდეგ რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. მათ ხშირად პირდაპირ გაკვეთილებიდან აპატიმრებდნენ მოსწავლეების თვალწინ, რათა დაშინების ეფექტი გაეძლიერებინათ.

იუნკერები - გუშინდელი მოსწავლეები

კოჯორ-ტაბახმელასთან დაღუპული იუნკერების ნაწილი 18-20 წლის ახალგაზრდები იყვნენ, რომლებსაც ახალი დამთავრებული ჰქონდათ გიმნაზიები. საინტერესოა, რომ ზოგიერთ სკოლაში (მაგალითად, თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში, დღევანდელი თსუ-ს პირველი კორპუსი) მასწავლებლები თავად მოუწოდებდნენ მოსწავლეებს სამშობლოს დასაცავად წასვლისკენ, რის გამოც მოგვიანებით ეს პედაგოგები „ხალხის მტრებად“ შერაცხეს.

ენის „გასუფთავება“

ოკუპაციის შემდეგ სკოლებში დაიწყო აქტიური ბრძოლა ქართული ენის წინააღმდეგ. 1921 წლიდან მასწავლებლებს ეკრძალებოდათ ისეთი ტერმინების გამოყენება, რომლებიც რელიგიასთან ან ძველ ტრადიციებთან იყო დაკავშირებული. სკოლებიდან გააძევეს ღვთისმეტყველების პედაგოგები.

მარო მაყაშვილის დღიურები

მარო მაყაშვილი, რომელიც ოკუპაციის დროს დაიღუპა, სწორედ იმ თაობის განათლებული ახალგაზრდა იყო, რომელსაც მასწავლებლები დამოუკიდებელ საქართველოში ზრდიდნენ. მისი დღიურებიდან ჩანს, თუ როგორი მაღალი იყო სამოქალაქო პასუხისმგებლობის გრძნობა იმდროინდელ მოსწავლეებში, რაც სწორედ პედაგოგების დამსახურება იყო.

დაბოლოს: საბჭოთა ხელისუფლებამ იცოდა, რომ ოკუპაციისთვის საჭირო იყო „ახალი ადამიანის“ გამოძერწვა, ამიტომ სკოლა გახდა იდეოლოგიური ფრონტის ხაზი. მასწავლებლები, რომლებიც უარს ამბობდნენ პროპაგანდაზე, ან ტოვებდნენ პროფესიას, ან გადასახლებაში მიდიოდნენ. „ერს, რომელსაც თავისი ისტორია ავიწყდება, მომავალი არ გააჩნია“, - ეს იყო პრინციპი, რის გამოც ბევრი იმდროინდელი პედაგოგი ფარულად მაინც ასწავლიდა ბავშვებს საქართველოს ნამდვილ ისტორიას.

25 თებერვალი საბჭოთა ოკუპაციის დღეა - საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე ტრაგიკული თარიღი!